ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

Αρχική Σελίδα Θέματα ενηλίκων Θέματα διαβήτη Θέματα γονέων (ομιλίες) Θέματα γονέων (εργαστήρια, ομάδες) Επικοινωνείστε μαζί μας


Ομιλίες - Συζητήσεις


Υπάρχουν και ευτυχισμένα ζευγάρια
Σ'αγαπώ και θα 'μαστε πάντα μαζί
Είμαι έτοιμη να ζήσω με το σύντροφο μου;
Είσαι εκεί για μένα;
Ευθύνη, ελευθερία και όρια
Να ζω μόνος;
Θυμός, θέατρο και θεραπεία
Ψυχοθέατρο
Μαζί κανείς ή να μη ζει;
Ο τρίτος άνθρωπος
Να χωρίσω ;
Ψυχολογική ένταση - Ψυχολογική δυσφορία
Άγχος
Αγχος και φάρμακευτική αγωγή
Μια ματιά στην αυτοεκτίμηση
Άγχος και ποιότητα ζωής
Κατάθλιψη μια σύντροφος ζωής
Ο άνθρωπος γεννιέται δεν αλλάζει !!!
Ναρκισσισμός, ψυχολογική ένταση, κατάθλιψη

 

Εργαστήρια ενηλίκων


Εισαγωγή εργαστηρίου συγκρούσεων
Εργαστήρι αυτοεκτίμησης
Ομάδα προσωπικής ανάπτυξης
 
 

 

 

του Μιχάλη Καλλιφρονά, MD, ECP, Ιατρού, Ψυχοθεραπευτή


 

O άνθρωπος γεννιέται, δεν αλλάζει!

 

 

Την ώρα που έγραφα τούτες τις γραμμές, ήλθαν στο νου μου τα λόγια μιας θεραπεύομενης που μου έλεγε «αυτά τα γονίδια βρε παιδί μου τι σου είναι τέλος πάντων, καπνίζει ο άντρας μου, απο κοντά και ο γιός μου καπνίζει κι αυτός!». Και είναι αλήθεια, πως πολλές απο τις συμπεριφορές μας τις αποδίδουμε στα γονίδια. «Ο άνθρωπος γεννιέται, δεν αλλάζει» ακούω μερικές φορές στις ομάδες γονέων.
 
Ομως τα δεδομένα μας λένε πως ο καθοριστικός παράγων στο τρόπο που σκεπτόμαστε, αισθανόμαστε και φερόμαστε, δεν είναι τα γονίδια αλλά οι ανθρώπινες σχέσεις που μπορούν που να παρέμβουν ριζικά στην ανατομία του εγκεφάλου μας και ...  «ν’αλλάξουν τα μυαλά μας».
 
Αλλά ας κάνουμε εδώ μια μικρή αναδρομή. Στα φοιτητικά μου χρόνια βρίσκαμε ενδιαφέρον να συζητάμε, αν η προσωπικότητα μας, η συμπεριφορά μας και οι ψυχικές μας ιδιότητες, οφείλονται στο γονιδιακό μας προγραμματισμό ή  αποτελούν δημιούργημα του περιβάλλοντος που ζήσαμε και ζούμε. Και το συμπέρασμα στο οποίο καταλήγαμε ήταν, πως και οι δύο παράγοντες έπαιξαν το ρόλο τους, χωρίς ωστόσο να λείπουν και οι έντονες μεταξύ μας διαφωνίες.
 
Άλλωστε πολλά πράγματα τα γνωρίζαμε εδώ και χρόνια. Ετσι σχεδόν δεν υπήρχε αμφιβολία, ότι τα μουσικά ταλέντα, η ευφυΐα και οι εξαιρετικές αθλητικές επιδόσεις είναι αποτέλεσμα συνεργασίας των γονιδίων με το περιβάλλον, αφού ανάμεσα στους πολλούς που έχουν το δώρο της φύσης, λίγοι είναι εκείνοι, που ζουν σε κατάλληλο ανθρώπινο περιβάλλον, ώστε να βρουν τη δύναμη για να εξελίξουν τις ικανότητες τους και να φθάσουν σε εξαιρετικά αποτελέσματα.
 
Ομως αυτό που δεν γνωρίζαμε τότε είναι οι νευροπλαστικές ιδιότητες του περιβάλλοντος στο οποίο ζούμε. Δεν γνωρίζαμε δηλαδή, ότι βασικός παράγων διέγερσης της δημιουργίας των νευρικών κυκλωμάτων είναι η θετική ανθρώπινη επαφή, που παρεμβαίνει στην επιτάχυνση της δημιουργίας νευρώνων και μεταγγραφής γονιδίων, ενώ ρυθμίζει και το αυτόνομο νευρικό σύστημα, στο οποίο οφείλεται η ένταση που νοιώθουμε.
 
Ας δούμε όμως πιο προσεκτικά τα αποτελέσματα απο μελέτες που έχουν γίνει σε άλλα θηλαστικά και στη συνέχεια επιβεβαιώνονται στον άνθρωπο.
 
ΓΙΑ ΤΟ ΒΡΕΦΟΣ ΚΑΙ ΤΗ ΜΗΤΕΡΑ
Η θέα του προσώπου της μάνας  η ζεστή της αγκαλιά και η θετική συναισθηματική σχέση διεγείρει τον εγκέφαλο του νεογνού για έκκριση ενδορφινών, που είναι υπεύθυνες για τα ευχάριστα συναισθήματα που δημιουργούνται απο τη επαφή. Ετσι το βρέφος αισθάνεται ήρεμο, ασφαλές, μειώνει την επαγρύπνηση του και έχει αυξημένη διάθεση για εξερεύνηση, κοινωνικοποίηση και ανοικτοσύνη.
 
Απο την ανατομική σκοπιά η δημιουργία δεσμών νωρίς στη ζωή μας, είναι καθοριστική σε εύρος και βάθος, αφού έτσι προκαλείται μια πλημμυρίδα βιολογικών διαδικασιών και με αυτό τον τρόπο αναπτύσεται ο εγκέφαλος. Η θετική σχέση με τη μητέρα διεγείρει μέσα απο έκκριση πληθώρας ορμονών και νευρομεταβιβαστών τον εγκέφαλο του νεογνού της, για δημιουργία νευρωνικών δίκτυων και συνάψεων. Μάλιστα οι αλληλεπιδράσεις πρόσωπο με πρόσωπο ευνοούν και την έκφραση των γονιδίων μας. Έτσι μέσα απο τη καλή σχέση με τους γύρω μας εξελίσσονται οι φυσικές μας ικανότητες σε δεξιότητες. Ακόμη οι πρώιμοι επιτυχείς δεσμοί βάζουν τα θεμέλια για κοινωνική ρύθμιση σε όλη τη ζωή.
 
Ας προσθέσουμε εδώ, πως όταν το περιβάλλον που μεγαλώνει το παιδί είναι πλούσιο σε ερεθίσματα, τότε  δημιουργείται μεγαλύτερος και πιο σύνθετος εγκέφαλος που περιέχει περισσότερους νευρώνες , συναπτικές συνδέσεις, αιμοφόρα τριχοειδή και μεγαλύτερη ενδοκυτταρική δραστηριότητα.
 
Αλλά και στη μητέρα προκαλείται πρωτεινική σύνθεση μέσα απο ορμονικά, αισθητηριακά και συναισθηματικά ερεθίσματα που λαμβάνει απο το νεογνό και προάγεται ανάπτυξη νέων νευρώνων και αναδιοργάνωση του εγκεφάλου της για να ανταπεξέλθει στις ανάγκες του παιδιού της.
 
ΟΙ ΑΛΓΕΙΝΕΣ ΕΜΠΕΙΡΙΕΣ
 
Ο αποχωρισμός δημιουργεί μείωση των ουσιών ευεξίας (ενδορφινών και νευρομεταβιβαστών) στον εγκέφαλο και έχει σαν αποτέλεσμα σε μητέρα και βρέφος δυσφορία, άγχος και θλίψη. Ακόμη και ένας σύντομος χωρισμός του παιδιού απο τους σημαντικούς του ανθρώπους έχει σαν αποτέλεσμα εμφανείς και μετρήσιμες βιολογικές αλλαγές.
 
Το ίδιο συμβαίνει και όταν υπάρχει κακοποίηση, παραμέληση, έλλειψη απο προσλαμβάνουσες παραστάσεις και βέβαια όταν υπάρχει ενοχογόνο περιβάλλον. Σε τέτοιες δυσλειτουργικές σχέσεις με παρατεταμένο στρες μειώνονται στον εγκέφαλο τα επίπεδα των ουσιών της καλής διάθεσης και αυξάνουν οι ορμόνες του στρες με αποτέλεσμα την απώλεια  εγκεφαλικών νευρώνων και συνάψεων.
 
Εδώ αξίζει να σημειώσουμε ότι σε οικογένειες που έχουν μητέρα με κατάθλιψη, έχει αναφερθεί ότι τα παιδιά έχουν αρκετή απόκλιση  στην ανάπτυξη του προσθίου εγκεφάλου δηλαδή στην ολοκλήρωση των μετωπιαίων λοβών. Αν ενταθεί η κατάθλιψη της μάνας το φαινόμενο εντείνεται και στο παιδί, που σταδιακά αποσύρεται και μπαίνει βαθύτερα σε κατάθλιψη.
 
Στη κατάθλιψη αναστέλλονται σε ενήλικους και παιδιά οι νευροπλαστικές διαδικασίες, υπάρχει σημαντική απώλεια εγκεφαλικών νευρώνων και είναι εμφανείς και μακρόχρονες οι συναισθηματικές   και γνωσιακές δυσκολίες.
 
ΣΤΟΥΣ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ.
Αυτές οι πρώϊμες παιδικές εμπειρίες μοιάζει να έχουν μακρόχρονη επιρροή στους ενηλίκους. Σε μια μελέτη βρέθηκε ότι η τωρινή  φυσική και συναισθηματική ζωή των ανθρώπων συσχετιζόταν σημαντικά με τις αφηγήσεις τους για το μέγεθος της ζεστασιάς που αισθάνονταν ότι έλαβαν απο τις μητέρες και πατέρες τους, 35 χρόνια πριν. Άλλωστε όλοι μας «έχουμε μια μητέρα μέσα μας» ,δηλαδή  ένα δίκτυο απο σπλαγχνικές, σωματικές και συναισθηματικές μνήμες των αλληλεπιδράσεων με τη μητέρα μας. Και αυτή «η μάνα μέσα μας» επηρρεάζει καθοριστικά δια βίου τις ιδέες μας, τα συναισθήματα μας και τις αποφάσεις μας.
 
Επομένως η θετική γονεΐκότητα συμβάλλει στη δημιουργία θετικού παρασυμπαθητικού τόνου, ό οποίος στηρίζει τη δύναμη του εγώ, τη φυσική υγεία, και την δεξιότητα να μπει κανείς σε συνεχείς και αλληλορυθμιζόμενες κοινωνικές αλληλεπιδράσεις. Και στους ενήλικους η καλή παρασυμπαθητική ρύθμιση επιτρέπει, να δημιουργηθεί μεγάλη ένταση με ένα αγαπημένο πρόσωπο, χωρίς να βίαιοπραγήσουμε, ή να διακόψουμε τη σχέση.
 
Είμαστε λοπόν πλασμένοι για να δημιουργούμε σχέσεις  και οι σχέσεις αυτές με τους σημαντικούς μας ανθρώπους  πλάθουν τον εγκέφαλό μας! Έτσι αν θελήσουμε ν΄αλλάξουμε φθάνει να το πάρουμε απόφαση, και  δεν θα μας εμποδίσουν τα γονίδια μας !!!
 
Και όταν το αποφασίσουμε θα βρούμε το τρόπο να το υλοποιήσουμε, είτε με τη βοήθεια μιας καλής ανθρώπινης σχέσης είτε με τη βοήθεια της συμβουλευτικής και της ψυχοθεραπείας. Και θα τα καταφέρουμε!
 
ΥΓ. Για τις ανάγκες της εφημερίδας έγινε προσπάθεια να μειωθούν στο ελάχιστο δυνατό οι επιστημονικοί όροι στο κείμενο. Ωστόσο αν χρειαστείτε εξηγήσεις σε βάθος, γράψτε μου στο
michael@callifronas.com και πρόθυμα θα σας στείλω μερικές βιβλιογραφικές παραπομπές